Nükleer Santrallerin Yapı Denetimi Yönetmeliği

Ülkemizde genel olarak yapıların denetim ve imar işleri İmar Kanunu ve Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde düzenlenmiş olup, bu Kanunlar ve ilgili yönetmelikleri nükleer santraller için yetersiz kalmakta ve sorumluluk hükümleri nükleer alanda uluslararası anlaşmalarla düzenlenmiş hükümlerle ve nükleer santral kurmak üzere Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından tanınmış olan Kurucuların evrensel nükleer hukuk hükümlerine göre belirlenmiş sorumlulukları ile çelişmektedir. Bu nedenlerle, 9/7/1982 tarihli ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanununa 4/6/2016 tarihli ve 6719 sayılı Kanunla eklenen ek-1 inci madde hükmü uyarınca, nükleer santral sahalarında yapılacak yapıların yapı denetiminin 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümleri ile 9/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun fenni mesuliyete ilişkin hükümlerinden muaf tutulması ve yapı denetiminin nükleer santral yapılarının tabi olduğu teknik standartların gerektirdiği uygun nitelik ve deneyime sahip kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmesini sağlamak üzere Kurum tarafından bir süreç oluşturulması ve uygulanması öngörülmüştür. Bu sürecin, Kurum tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görüşü alınarak bir yıl içerisinde hazırlanacak bir yönetmelikle oluşturulması öngörülmüş olup, yönetmelik çalışmaları bu kanun hükmü esas alınarak yürütülmüştür.

 

31.03.2017 tarih ve 30024 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Nükleer Santrallerin Yapı Denetimi Yönetmeliği" ile nükleer santrallerin nükleer güvenlik ilkeleriyle uyumlu ve ilgili mevzuat ve standartlara uygun olarak kurulması amacıyla denetlenmesine ilişkin olarak, Kurum tarafından gerçekleştirilecek düzenleyici denetimlerden bağımsız bir şekilde yürütülecek nükleer yapı denetimi hizmetlerinin gerçekleştirilmesi ile ilgili usul ve esaslar düzenlenmiştir.

 

Nükleer santralleri oluşturan yapı, sistem ve bileşenler diğer yapılara nazaran daha tutucu güvenlik gereklerine göre tasarımlanmakta, projelendirilmekte, üretilmekte ve inşa edilmektedir. Bu yaklaşımla uyumlu olarak daha tutucu mevzuat ve yüksek standartların gereklerine göre denetime tabi olmalıdır. Bu denetim, nükleer alanda tecrübeli ve ilgili mevzuat ile standartları uygulayabilecek yetkin kişi ve kuruluşlarca yapılmalıdır. Sadece nükleer santral sahalarında yapılacak yapıların değil, aynı zamanda nükleer santrali oluşturan sistem ve bileşenlerin de belirli niteliklere sahip kuruluşlar tarafından denetlenmesi hususu da yönetmeliğin kapsamındadır.

 

Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanununun ek-1 inci maddesi ile gerçekleştirilecek olan denetimlerin, nükleer santral kurulması ve işletilmesi için Kurucunun münhasır ve kusursuz sorumluluğunu kısmen veya tamamen ortadan kaldırmayacağı ifade edilerek Kurucunun sorumluluklarını tam anlamıyla yerine getirmesinin sağlanması hedeflenmektedir. Kurucunun bu Yönetmelik kapsamındaki sorumlulukları, ulusal ve uluslararası düzenlemeler ve bu konudaki dünya uygulamaları da dikkate alınarak detaylı bir biçimde düzenlenmiştir.

 

Yönetmelikle nükleer santral sahasında bulunan yapı, sistem ve bileşenlerin yapı denetimine ilişkin usul ve esaslar ile tarafların sorumluluğunun yanı sıra, nükleer yapı denetimi kuruluşlarının yetkilendirilmesi ve denetim işinin gerçekleştirilmesi hususunda nükleer yapı denetimi kuruluşu ile Kurucu arasında imzalanması gereken sözleşmeye ilişkin hususlar düzenlenmektedir.

 

Nükleer Santrallerin Yapı Denetimi Yönetmeliği gereğince nükleer santral sahalarında bulunan nükleer güvenliği ilgilendiren ya da ilgilendirmeyen tüm yapı, sistem ve bileşenlerin imalat, inşaat ve montaj faaliyetlerinin denetimini yapmak üzere  Türkiye Atom Enerjisi Kurumundan Yetki Belgesi alınması zorunludur.

Nükleer Yapı Denetimi Kuruluşlarının Yetkilendirilmesi