Güvenlik Amacı ile Kullanılan X-Işını Paket Kontrol Cihazları ile İlgili Sorular

Güvenlik Amacı ile Kullanılan X-Işını Paket Kontrol Cihazlarının Özellikleri Nelerdir ve Bu Cihazlar için Lisans Alınması Gerekli midir?

Bina girişlerinde kullanılan ve içerisinden geçen çanta, valiz veya paketlerin içindeki malzemelerin ekranda izlenmesine olanak sağlayan X-ışını cihazları iyonlaştırıcı radyasyon yayan cihazlardır ve bu cihazların kullanılabilmesi için Kurumumuzdan lisans alınması gerekmektedir.

Lisans almak için Kurumumuzun internet adresinde bulunan http://www.taek.gov.tr/lisans-izin-islemleri/148-radyasyon-guvenligi-kapsaminda-lisans-izin-islemleri/kullanma-bulundurma-lisansi-islemleri/guvenlik-uygulamalari/391-paket-ve-patlayici-kacak-madde-kontrol.html bağlantısında istenen bilgi ve belgelerle Kuruma başvuruda bulunulur. Başvurunun uygun bulunmasını takiben uzmanlarımız tarafından cihazın çevresinde ve operatörün bulunduğu yerde radyasyon ölçümleri alınır. Koşulların yeterli görülmesi ve radyasyon ölçüm değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olması durumunda cihazın kullanılması için lisans verilir. Lisanslar 5 yıl süre ile geçerlidir ve her 5 yılda bir vize edilir. Lisanslı cihazların lisans koşullarında değişiklik olması, herhangi bir olumsuzluğun Kuruma bildirilmesi durumlarında ve belli periyotlarda uzmanlarımız tarafından cihazların lisans koşullarına uygunluğunun denetimi yapılır.

X-ışını sistemlerinin güvenilirliği gerekli kalibrasyonun, kalite kontrolün ve bakımın doğru ve düzenli yapılması ile sağlanır. Genellikle X-ışını cihazının kurulma aşamasında kabul testi ve daha sonra da belli periyotlar dâhilinde kalite kontrol testleri ve gerektiğinde sistem düzeltme işlemleri yapılmalıdır. Bu işlemler tamamlandıktan sonra uygun radyasyon ölçüm cihazları ile gerekli radyasyon ölçümleri yapılarak cihazların normal koşullarda çalışıp çalışmadığı kontrol edilmelidir. Ayrıca 1-3 ay arasında değişebilecek aralıklarla cihazın çevresinde radyasyon ölçümü yapılarak cihazın zırhında herhangi bir radyasyon sızıntısı olup olmadığı kontrol edilmelidir.  Cihazın kurşun saçaklarında kopma veya kırılma gibi herhangi bir hasar olup olmadığı kontrol edilmeli,  hasar olması durumunda derhal tamir edilmelidir.

Güvenlik amacıyla kullanılan X-ışını cihazları bünyelerinde radyoaktif madde bulundurmayan ve elektrik enerjisi ile çalışan cihazlardır ve yalnız çalışır durumda düşük enerjili radyasyon yayarlar. Cihazlar radyasyonun sızıntısını ve yayılmasını en aza indirecek şekilde özel olarak tasarlanmışlardır ve yanından geçen kişilerin maruz kalabilecekleri radyasyon dozu çok düşüktür. Operatörlerin bulunacağı yan bölümler ise çok iyi zırhlanmıştır ve operatörlerin maruz kalacakları radyasyon dozunun çok düşük olduğu için kişisel dozlarının takip edilmesine ve kişisel dozimetre kullanmalarına gerek bulunmamaktadır.

Cihazın içinden geçen gıda maddeleri ve diğer malzemeler X-ışınları ile ışınlanmaktan dolayı radyoaktif hale gelmezler ve radyolojik açıdan herhangi bir tehlike oluşturmazlar.

Cihazlar kullanılırken aşağıdaki hususlara uyulmalıdır.

  • Cihazı kullanacak kişiler cihazın özellikleri ve doğru çalıştırılması hakkında eğitilmiş olmalıdır.
  • Cihazın kullanma kılavuzundaki güvenlik önlemleri bölümünde verilen hususlara uyulmalıdır.
  • Cihaz X-ışını üretir konumdayken yanan ikaz lambasının ve acil durdurma düğmesinin çalışır durumda olduğundan emin olunmalıdır.
  • Bagaj kontrollerinin yapılmadığı zamanlarda cihaz X-ışını üretmemelidir.
  • Cihazın kurşun saçakları X-ışını üretilirken kesinlikle açılmamalıdır. Saçakların içine eller sokulmamalıdır.
  • Operatörün dışındaki kişiler cihaz çalışırken uzun süre cihazın yanında durmamalıdır.
  • Operatörün oturacağı yer doğrudan cihazın kurşun saçaklarını görecek şekilde konumlandırılmamalı, operatör eşyaların geçişi sırasında uzun süre saçaklar karşısında durmamalıdır.

İlgili İçerik