Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi (ADYM)

Nükleer teknoloji modern yaşamın ayrılmaz bir parçası olup, gelişen teknikler ile yaygın uygulama alanı bulmaktadır. İyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının tıp, endüstri, araştırma ve eğitim gibi konularda kullanımı ülkemizde her geçen gün artmakta olup, tasarım ve işletimdeki güvenlik önlemlerine rağmen radyasyon kaynaklarını içeren kazalar ile sıklıkla karşılaşılabilmektedir. İşletim hatası, cihaz arızası ya da beklenenden veya planlanandan farklı durumları içeren, sonuçları ya da potansiyel sonuçları itibari ile radyasyondan korunma ve güvenlik prensiplerine göre ihmal edilemez olan tüm olaylar, kaza kategorisinde değerlendirilmektedir.

Radyoaktif madde salımı olan veya olasılığı bulunan ve diğer bir devlet için radyasyon güvenliği açısından önemli uluslararası sınır ötesi salımı olan veya olma olasılığı bulunan tesis veya aktivitelerden kaynaklanan nükleer kazaların yanı sıra, sonuçları veya potansiyel sonuçları itibari ile korunma ve güvenlik açısından ihmal edilemez olan işletme hataları, cihaz hataları, başlangıç olayları, kaza belirtileri, kazaya teğet geçilen olayları veya diğer aksilikleri, yetkisiz eylemleri, kasıtlı veya kasıtlı olmayan eylemleri içeren planlanmamış olayları dikkate alan iyonlaştırıcı radyasyon kaynakları (radyasyon üreten cihazlar ve radyoaktif maddeler) ile olması muhtemel olayları da içeren insan sağlığı ve güvenliği, yaşam kalitesi, varlık veya çevreye olası hasar veya olumsuz sonuçları öncelikle hafifletmek/azaltmak için acil eylem gerektiren, rutin olmayan durumların yönetimine esas yapılanma ve koordinasyon gereklidir. Nükleer kaza ve radyolojik acil durum yönetiminde yangın, zararlı kimyasalların salıverilmesi, fırtına veya deprem gibi konvansiyonel durumlar da dikkate alınır.

Bu esaslar çerçevesinde tehdit algılama ve değerlendirme, acil durum müdahale koordinasyonu, radyoaktif madde kaçakçılığı ve sahipsiz kaynaklar ile ilgili Kurumsal sorumlulukların yerine getirilmesi amacı ile ADYM Birimi faaliyet göstermektedir.

  •  Müdahale Hedefleri

- Kontrolün yeniden tesis edilmesi
- Sahada olası tüm sonuçların önlenmesi veya azaltılması
- Çalışanlarda ve halkda deterministik sağlık etkilerinin oluşmasının önlenmesi
- İlk yardım ve radyasyon ile ışınlananların tedavisinin yönetimi çerçevesinde belirlenmiştir.
- Mümkün olduğunca stokastik sağlık etkilerinin oluşmasının önlenmesi
- Mümkün olduğunca bireylerde ve toplumda radyasyon ile ilişkili olmayan etkilerinin oluşmasının önlenmesi
- Çevre ve varlıkların korunması
- Normal sosyal ve ekonomik faaliyetlere dönülmesi yönünde gerekli hazırlıklarının yapılması

    • ADYM Tarafından Yürütülen Düzenli Faaliyetler
      • Ülkemizin taraf olduğu "Uluslararası Nükleer Kazaların Erken Bildirimi Sözleşmesi" ve "Nükleer Kaza veya Radyolojik Acil Durumlar İçin Yardımlaşma Sözleşmesi" ilgili hükümlerinin yerine getirilmesi, Kazaların erken bildirimi kapsamlı ikili anlaşmalar gereğince yürütülen bilgi değişimi ve iletişim faaliyetleri Erken Bildirim Sözleşmesi, Yardımlaşma Sözleşmesi ve ikili anlaşmalar kapsamında ulusal irtibat noktası olarak faaliyetlerin yürütülmesi,
      • Nükleer ve radyolojik kazalara müdahale ve yönetim konusunda, ulusal ve uluslararası boyutta tatbikatlara katılım sağlanması,
      • UAEA, AB ve NATO düzeyinde ilgili faaliyetlere ve tatbikatlara katılım sağlanması Nükleer ve radyolojik olay ve kazalar, risk ve tehdit analizleri, sonuç yönetimi konusunda hazırlık ve değerlendirme faaliyetleri Nükleer ve radyolojik olay ve kazalara ilişkin durumlarda bildirim yapılmasına olanak sağlamak amacıyla, 24 saat hizmet veren 444 TAEK (444 8235) numaralı telefon hattının kesintisiz yanıtlanması,
      • Nükleer ve radyoaktif madde kaçakçılığı kapsamında intikal eden olayların yönetimi.Sahipsiz radyoaktif kaynaklar konusunda koordinasyon faaliyetlerinin yürütülmesi BKYM faaliyetlerine katılım sağlanması,
      • Nükleer ve Radyolojik Olaylar Bilgi Erişim Platformu’nun yönetimi (Olay ölçeklendirmede INES kullanılmaktadır),
      • Nükleer reaktörler ile ilgili güncel bilgilere erişim (Güç Reaktörleri Bilgi Sistemi (Power Reactor Information System- PRIS) kullanılmaktadır),
      • Radyasyon Erken Uyarı Sistemi Ağı - RESA sisteminin kontrolü, ölçüm sonuçlarının takibi, değerlendirilmesi, arızaların tespiti ve giderilmesi,
      • Avrupa ülkeleri arasında radyolojik bilgilerin toplanması için hazırlanan, Avrupa Radyolojik Veri Değişim Platformuna (European Radiological Data Exchange Platform - EURDEP) eş-zamanlı radyasyon ölçüm sistemlerinden alınan sonuçların gönderilmesi, (sistemde toplanan veriler internet üzerinden halkın erişimine açıktır),
      • Nükleer kaza senaryolarının gerçek meteorolojik veriler kullanılarak etki bölgelerinin belirlenmesi için kullanılan Çevresel Acil Durum Müdahale Sistemi – ÇADMS’nin düzenli olarak işletilmesi,
      • Nükleer ve radyolojik kaza yönetiminde karar destek sistemi olarak Kaza Raporlama ve Yönlendirme Eylem Sistemi (Accident Reporting and Guidence Operational System – ARGOS) nin işletilmesi. (Nükleer veya radyolojik olay ve kazalarda gerçek zamanlı meteorolojik verilerin kullanımı ile dağılım modellerinin yapılarak tahmini etki boyutunun belirlenmesi amacı ile kullanılmaktadır),
      • Acil durum müdahale ekiplerinin (ADME) teşkil edilmesi ve acil durum koordinasyon çalışmalarının yapılması,
      • Nükleer ve radyolojik tehlike durumlarında görev alabilecek Kurum uzmanlarına ait bilgilerin güncellenmesi,
      • Nükleer ve radyolojik tehlike durumlarında kullanılmak üzere Kurumumuz genelinde gerekli ölçüm cihazı, koruyucu giysi, donanım temini, stok takibi ve güncelleştirilmeleri konusunda destek faaliyetleri,
      • Acil durum ve denetim amaçlı radyasyon ölçüm cihazlarının kullanılır durumda muhafaza edilmesi, bakım, onarım ve kalibrasyon işlerinin takip edilmesi.

İlgili İçerik