Doz İzleme Birimi

Kişisel Dozimetri Laboratuvarı

Ulusal mevzuat gereği, radyasyonla çalışan kişilerin maruz kaldığı dozların belirli sınırlar içinde kalmasının sağlanması amacıyla kişilerin aldıkları radyasyon dozlarının tayin ve takip edilmesi gerekmektedir. Dozimetre, radyasyon kaynakları ile çalışan kişilerin maruz kaldığı radyasyon dozu miktarının belirlenmesi için kullanılan TLD, yüzük vb. kişisel izleme cihazlarıdır. Kişisel dozların ölçülmesi için termolüminesans dozimetreler (TLD) kullanılmaktadır. Termolüminesans dozimetreler (TLD) ile tüm vücut dozu Hp (10) ve deri tarafından soğurulan doz Hp (0.07) değerleri ölçülebilmektedir.

TLD Dozimetri Sistemi

Termolüminesans özellik gösteren kristaller radyasyona maruz kaldıklarında, kristali oluşturan bazı atomların elektronları atomu terk ederek kristal örgüsündeki bozukluklar içerisinde tuzaklanır. Kristalin ısıtılması, bu elektronların tuzaklardan kurtulmalarına ve ışık formunda enerji yaymalarına neden olur. Bu olaya termolüminesans olayı denir. Termolüminesans özellik gösteren bazı kristalleri içeren dozimetreler, kişisel doz ölçümlerinde kullanılmaktadır.

 

Kişisel Dozimetri Laboratuvarında Panasonic marka TLD’ler, otomatik TLD okuyucular ve kalite kontrol amacıyla TLD ışınlama cihazı kullanılmaktadır. Kullanılan TL dozimetreler içerisinde LiB4O7:Cu ve CaSO4:Tm termolüminesans kristalleri ve enerjiden bağımsız olarak doz hesabı yapılabilmesi için uygun filtreler bulunmaktadır.

Bu dozimetreler ile 0,1 mSv-10 Sv ve 20 keV – 1,25 MeV enerji aralığında, gama (γ), X-ışınları, beta (β) ve nötron dozları ölçülebilmektedir.

Yüzük Dozimetri Sistemi

Özellikle nükleer tıp alanında görev yapan ve deri dozunun takip edilmesi gereken kişiler için tüm vücut dozimetrelerin (TLD) yanında ek olarak yüzük dozimetre kullanılması gerekmektedir. Kişisel Dozimetri Laboratuvarında termolüminesans kristal içeren Harshaw marka TLD ve otomatik okuyucu kullanılmaktadır.

Bu dozimetreler ile 0.1 mSv-10 Sv ve 20 keV – 1,25 MeV enerji aralığında  gama (γ), X-ışınları ve beta (β) dozları ölçülebilmektedir.

Radon İzleme Laboratuvarı

İnsanlar zamanlarının büyük kısmını kapalı mekanlarda geçirdikleri için radon kaynaklı iç ışınlanmaya maruz kalırlar. Doğal kaynaklardan alınan dozun en önemli bileşeni, radon gazı ve onun kısa yarı ömürlü bozunma ürünleridir. Ülkelere göre değişiklik göstermekle birlikte radon ve bozunma ürünleri nedeniyle maruz kalınan yıllık ortalama etkin dozun dünya genelinde 1,3 mSv olduğu tahmin edilmektedir. Dolayısıyla meskenler ve işyerleri için radon aktivite konsantrasyonunun ölçülmesi halkın iyonlaştırıcı radyasyonun zararlarına karşı korunmasında önem arz etmektedir.

Radon İzleme Laboratuvarında aktif ve pasif yöntemler ile kapalı ortamlarda  radon aktivite konsantrasyonu ölçümleri yapılmaktadır. Pasif  radon dedektörü olarak CR-39 katı hal iz dedektörleri kullanılmaktadır. Radon aktivite konsantrasyonu ölçümü yapılacak ortamda en az 2 ay süre ile bekletilen dedektörler, Radon İzleme Laboratuvarında kimyasal kazıma işlemine tabi tutulduktan sonra otomatik iz sayım sisteminde değerlendirilerek, ölçüm yapılan ortamın radon aktivite konsantrasyonu hesaplanmaktadır. Sağlık Bakanlığı ile TAEK arasında imzalanan protokol kapsamında ülke genelinde yaklaşık 62.000 hanede kapalı ortam radon aktivite konsantrasyonu ölçümleri yürütülmektedir.

 

Radon İzleme Laboratuvarı Pasif Radon dedektörü ile radon ölçümü hizmetinde 28 Ağustos 2013 tarihinde TÜRKAK tarafından akredite edilmiş olup, tecrübeli ve konusunda uzman personeli ve gelişmiş altyapısı ile uluslararası standartlarda doğru ve güvenilir hizmet vermektedir.

Aktif ölçüm cihazı olan AlphaGuard ile havada, suda, yapı malzemelerinde ve toprakta radon aktivite konsantrasyonu ölçümleri yapılmaktadır. Bu ölçümlerde 10 dakika gibi kısa bir sürede sonuç elde edilebilmektedir.

 

 

Tüm Vücut Sayım Sistemi

Solunum, sindirim veya dolaşım yolu ile vücut içerisine giren radyoizotoplardan yayılan radyasyonunun doğrudan ölçülmesi için  Tüm Vücut Sayım Sistemleri kullanılmaktadır.  Uranyum, toryum vb. madenlerde, radyoizotop üretim ve ayrıştırma işlemlerini yerine getiren tesislerde ve radyoaktif maddelerin endüstriyel, medikal ve araştırma amaçlı kullanımında çalışanların veya bir nükleer kaza sonrası, serpintiyle meydana gelen radyoaktif kirlenme neticesinde radyonüklidlerden kaynaklanan vücut yükü aktiviteleri belirlenebilmektedir. Sağlık Fiziği Bölümü, sabit ve mobil Tüm Vücut Sayım Sistemleri ile hizmet vermektedir. NaI(Tl) dedektörleri ve  HpGe dedektörlerinden oluşmuş sayım üniteleri, bilgisayar kontrollü olarak çalışmakta olup, sayılan kişilerin tüm vücut yükü aktiviteleri ve almış oldukları radyasyon dozu belirlenebilmektedir.