CERN-Türkiye İlişkileri

Ülkemizin CERN ile ilişkisi 1961 yılında ve ilk defa Türkiye’ye tanınan gözlemci statüsü ile başlamıştır. Bu tarihten itibaren bireysel çabalarla başlatılan bilimsel çalışmalar daha sonra Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ve Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) tarafından münavebeli olarak sağlanan mali destekler ile bir ölçüde kurumsal bir duruma gelmiştir. Bu kurum ile yarım yüzyıldır sürmekte olan ilişkilerimiz, parçacık fiziğinin ülkemizdeki gelişimine katkıda bulunmuştur.

Ülkemizde CERN ile ilişkili olarak yürütülen bilimsel faaliyetler büyük ölçüde TÜBİTAK tarafından koordine edilmiş ve desteklenmiş, ancak 2006 yılında Başbakanlıkça yapılan görevlendirme ile TAEK, CERN ile ilgili ülkemizde yürütülen faaliyetleri koordine etmek, bilimsel faaliyetlere katılmak, ülkemizde yürütülen çalışmalara mali destek sağlamak ve CERN çalışmalarında ülkemizi temsil etmek üzere görevlendirilmiştir.

Ülkemiz ile CERN arasındaki ilişkinin çerçevesini belirleyen TAEK-CERN İşbirliği Anlaşması 14 Nisan 2008 tarihinde Cenevre'de imzalanmıştır.

2010 yılında, CERN'e tam üyelik başvurularının değerlendirilmesinde yeni bir süreç başlatılmıştır. Buna göre, daha önce tam üyelik başvurusunda bulunan ülkelere tanınan "üyelik adaylığı" statüsü ilga edilmiş, bunun yerine "Ortak üyelik" veya "Tam üyelik yolunda Ortak Üyelik" için başvurulmasına imkân tanınmıştır.

Söz konusu yeni süreç ve koşullar çerçevesinde, bu sürecin başlamasından önce tam üyelik müracaatında bulunan beş ülkenin (Ülkemiz, Slovenya, Sırbistan, İsrail, GKRY) başvurusu, "Tam Üyelik Yolunda Ortak Üyelik" olarak değerlendirilmiştir. İsrail 16 Eylül 2011, Sırbistan 10 Ocak 2012, GKRY ise, 5 Aralık 2012 tarihinde CERN ile ortak üyelik Anlaşmasını imzalamışlardır. İsrail, 12 Aralık 2013 tarihinde CERN'e üye 21. ülke olmuştur.

13 Aralık 2012 tarihinde ise ülkemiz ile CERN arasında ortak üyelik müzakerelerinin başlatılması konusunda CERN Genel Direktörü Prof. Rolf Heuer'e yetki verilmiştir. Müzakere süreci sonucunda 12 Mayıs 2014 tarihinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Taner Yıldız ve CERN Genel Direktörü Prof. Rolf Heuer Ortak Üyelik Anlaşmasını CERN’de düzenlenen törenle imzalamışlardır.  22.01.2015 tarihli ve 6587 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan “Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü (CERN) Arasında CERN’de Ortak Üye Statüsü Verilmesi Hakkında Anlaşma”ya dair beyanımızı içeren Mektup’un Dışişleri Bakanlığımız vasıtasıyla 06.05.2015 tarihinde CERN’e ulaştırılmasıyla birlikte Ülkemizin CERN’e Ortak Üyeliği gerçekleşmiştir.