Basın Açıklaması (No:01/2015): Gaziemir, İzmir (5)

İzmir İli Gaziemir İlçesi Emrez Mahallesinde bulunan atıl durumdaki Aslan Avcı Döküm Sanayi ve T.A.Ş. firmasına ait kurşun döküm fabrikası ile ilgili yazılı ve görsel basında yer alan, TAEK'in görev, yetki ve sorumluluklarıyla ilgisi bulunmayan ve büyük ihtimalle bilgi eksikliğinden kaynaklandığı düşünülen, gerçek dışı haber ve açıklamalarla ilgili yeni bir basın açıklaması yapılması ihtiyacı ortaya çıkmıştır.

 

1-    Haberlere konu olan fabrika, nükleer veya radyoaktif maddelerle çalışan veya nükleer veya radyolojik alanda faaliyet gösteren bir tesis olmadığı için TAEK'in yetkilendirme veya denetimine tabi değildir. TAEK'in olaya dahli, tesise kaynağı bilinmeyen bir şekilde giren radyoaktif maddenin yarattığı kirlenme dolayısıyladır. TAEK'in herhangi bir şekilde yetkilendirme ve denetimine tabi olmayan söz konusu firmaya idari veya cezai yaptırım uygulama yetkisi de bulunmamaktadır. Bununla birlikte sahada bulunan radyoaktivite bulaşmış malzemenin tesis çalışanlarına, çevrede yaşayanlara ve çevreye zarar vermemesi için gerekli tedbirlerin alınmasına yönelik olarak TAEK tarafından gerekli incelemeler ve değerlendirmeler yapılmıştır ve yapılmaya devam edilmektedir.

2-    2014 yılında tesis sahibi tarafından sahada bulunan radyoaktivite bulaşmış malzemelerin uygun şekilde ayrıştırılması için bir proje başlatılmış ve bir firma ile sözleşme imzalanmıştır. Bu çalışmalar sırasında yapılacak işlemlere ilişkin proses geliştirmek üzere ilgili firma TAEK Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezinden danışmanlık hizmeti almış ve 2014 yılının Şubat ayından başlayarak 2015 yılının Şubat ayına kadar bu kapsamda firmaya danışmanlık hizmeti sağlanmıştır. 2014 yılının Mayıs ayından başlayarak sahada ayrıştırma prosesi için sistemler kurulmuş, tesis çalışanlarına radyasyondan korunma eğitimi verilmiş ve radyasyondan korunma ekipmanları tedarik ettirilmiştir.

3-    İlgili firma tarafından tesiste radyoaktivite bulaşmış malzemenin ayrıştırılmasına ilişkin çalışmalara 2014 yılının Mayıs ayında başlanmış ve 2015 yılının Mayıs ayına kadar devam edilmiştir. İzmir 2. İdare Mahkemesinin 26 Şubat 2015 tarihli yürütmeyi durdurma kararının İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 6 Mayıs 2015 tarihli yazısı ile tebliğ edilmesi ile birlikte radyoaktivite bulaşmış malzemenin ayrıştırılması işlemi ilgili firma tarafından durdurulmuştur. Bu tarihten sonra yapılan TAEK incelemelerinde sahada radyoaktivite bulaşmış malzemelerin ayrıştırıldığına dair herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. Son olarak 13 Ekim 2015 tarihinde sahada yapılan TAEK incelemelerinde sahada radyoaktivite ayrıştırma ile ilgili herhangi bir faaliyetin yürütülmediği, ancak radyoaktivite içermeyen malzemelerle ilgili sahada bir takım çalışmaların yürütüldüğü tespit edilmiştir.

4-    19 Kasım 2015 tarihli bir takım yazılı ve görsel basın yayın organlarında yer alan haberlere göre TAEK’in mahkemenin yürütmeyi durdurma kararına rağmen sahada radyoaktivite bulaşmış malzemeyi ayrıştırma çalışmalarına devam ettiği ve mahkeme kararını hiçe saydığı iddia edilmiştir. TAEK hiçbir zaman sahada ayrıştırma çalışmaları yürütmemiş, tesis sahibi ve alt yüklenicisi olan firma tarafından yapılan ayrıştırma çalışmalarına sadece Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi tarafından proses geliştirme kapsamında danışmanlık hizmeti sağlamıştır. Bunun dışında TAEK esas olarak sahada yer alan radyoaktivite bulaşmış malzemelerin ve yürütülen ayrıştırma faaliyetinin sahada bulunan çalışanlara, çevrede yaşayan halka ve çevreye herhangi bir zarar vermemesi için gözetim ve incelemelerde bulunmuştur ve bulunmaya devam edecektir. Fabrika giriş kapısında bulunan ve sürekli radyasyon ölçümü yapan izleme sisteminin merkeze ilettiği veriler sürekli olarak takip edilmekte, buna ilave olarak ihtiyaç duyulması halinde de sahada incelemelerde bulunulmakta ve sahadan gerekli yerlerden su ve toprak numuneleri alınarak laboratuvarda analiz edilmektedir.

5-    TAEK tarafından 13 Ekim 2015 tarihinde sahada yapılan son radyolojik incelemelerde sahadan alınan toprak ve su numunelerinin Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi laboratuvarlarında yapılan analizlerinin sonuçlarına göre herhangi bir radyoaktif kontaminasyon gözlenmemiş ve sonuçların mevzuatla belirlenen serbestleştirme sınırlarının altında olduğu tespit edilmiştir. İlaveten, fabrika giriş kapısında kurulmuş olan radyasyon izleme sistemimizin ölçümlerine göre radyasyon doğal düzeylerdedir.

6-    Aynı basın yayın organlarında yer alan bir diğer iddiaya göre ise TAEK’in ÇED almadan faaliyet yürüttüğü, TAEK’in “ÇED beni ilgilendirmez, Çevre Bakanlığını ilgilendirir” dediği ileri sürülmüştür. Öncelikle bilinmesi gereklidir ki herhangi bir faaliyeti yürütmek için ÇED yapılması gerekiyor ise ÇED raporunun hazırlanması faaliyeti yürütecek olan firma tarafından gerçekleştirilecektir. Ülkemizde tanımlı olan mevzuata göre ÇED raporunun değerlendirilmesi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yürütülmektedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı değerlendirme sürecinde faaliyetin konusuna göre ilgili diğer kurum ve kuruluşları sürece dâhil etmektedir. Eğer söz konusu faaliyet için bir ÇED süreci gerçekleştirilir ve ÇED raporunun değerlendirmesine davet edilirse tabii ki TAEK konunun uzman kuruluşu olarak sürece dâhil olacaktır.

 

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

 

TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU

 

İlgili İçerik